Dit is geen grap
Olijfolie die niet geschikt is om te eten. Gewoon in de supermarkt, met "extra vierge" op het etiket.
De Keuringsdienst van Waarde liet 27 flessen extra vierge olijfolie testen. Maar 12 bleken echt extra vierge. Elf kwamen uit de test als vierge, een klasse lager. En vier flessen werden beoordeeld als lampante.
Lampante? Vooraanstaand Nederlands olijfolieonderzoeker Wilma van Grinsven-Padberg legt het kort uit: "lampante kwaliteit is olijfolie die niet meer geschikt is om te eten."
Ik verkoop zelf olijfolie. En ik vind dit schandalig. Want jij betaalt voor extra vierge, en in meer dan de helft van de gevallen krijg je dat dus niet.
Extra vierge, vierge en lampante: wat is het verschil?
Olijfolie wordt ingedeeld in kwaliteitsklassen. Voor deze test zijn er drie belangrijk.
- Extra vierge is de hoogste klasse. Geen enkele afwijking in geur en smaak, en een zuurgraad van maximaal 0,8 procent. De olie is mechanisch geperst uit olijven.
- Vierge is een stap lager. Kleine afwijkingen in geur en smaak mogen, en de zuurgraad mag tot 2 procent.
- Lampante is de bodem. De olie heeft zulke ernstige gebreken dat je 'm in deze vorm niet hoort te eten. De naam komt van de olielamp: daar werd deze olie vroeger in gebrand. Pas na raffinage is het weer geschikt voor consumptie. En dan is het bij lange na geen extra vierge meer.
Hoe is er getest?
De Keuringsdienst liet de oliën testen door het Olijfolie Instituut in Nederland. Daar proeft een officieel erkend panel de olie op geur en smaak. Dat heet een organoleptische test.
Waarom proeven, en niet alleen meten in een lab? Omdat de zuurgraad vrij makkelijk te manipuleren is. Op papier kan een olie er dus prima uitzien. Een getrainde neus en tong laten zich een stuk minder makkelijk foppen.
Duur is geen garantie
Wat het meest opviel: de prijs zegt weinig. Ook flessen van rond de 20 euro per liter zakten. De duurste olie die geen extra vierge bleek, kostte zelfs bijna 65 euro per liter.
Aan de onderkant is het beeld wel duidelijk. Alle geteste oliën onder de 10 euro per liter haalden extra vierge niet.
Wil je weten welke merken het wel en niet haalden? De volledige lijst met prijzen staat in het artikel van de Keuringsdienst.
Waar komt die olie eigenlijk vandaan?
Dan de herkomst. Volgens olijfolie-expert Gregor Christiaans is die "soms gewoon niet te achterhalen". Er wordt namelijk gemengd "van hier tot Tokio".
Een fles met een Italiaanse naam en een Italiaanse vlag kan dus olie uit allerlei landen bevatten. "Verpakt in Italië" betekent precies dat: verpakt. Over waar de olijven gegroeid zijn, zegt het niets.
Hoe wordt extra vierge ineens vierge?
Olijfolie is een vers product. Vanaf het moment dat 'ie geperst is, gaat de kwaliteit achteruit. Zuurstof, licht en warmte breken 'm langzaam af. Licht is daarbij de grootste boosdoener.
Op veel flessen staat geen oogstdatum. Je weet dus niet of de olie drie maanden of twee jaar oud is. Volgens experts wordt oudere olie bovendien soms gemengd met verse.
Eerlijk is eerlijk: de Keuringsdienst noemt de uitslag zelf een momentopname. Een olie die nu zakt, kan bij een volgende test slagen. En andersom. Maar daar heb jij in de winkel weinig aan. Je weet niet wat je koopt.
Hier let je op: drie dingen
Of je nu bij ons koopt, bij een collega van ons of in de supermarkt: let altijd op deze drie dingen.
1. Herkomst
Hoe specifieker, hoe beter. Het liefst single estate: olie van één landgoed, van olijven die daar gegroeid en geperst zijn. Dan weet je precies wie ervoor verantwoordelijk is.
Staat er alleen "verpakt in Italië" op? Of iets als "mengsel van olijfoliën uit de Europese Unie"? Dan komt de olie uit meerdere landen en weet je eigenlijk niets.
2. Oogstjaar
Zoek naar het oogstjaar of de oogstdatum. Een houdbaarheidsdatum alleen zegt weinig. Die zegt alleen wanneer er is gebotteld. De olie kan daarvoor al maanden in een tank hebben gelegen.
Hoe verser, hoe beter. Kies olie van de laatste oogst.
3. Verpakking
Licht is de grootste vijand van olijfolie. Kies dus donker glas of blik, en laat die doorzichtige fles staan.
Nog beter is bag-in-box. Daar komt geen licht bij. En omdat de zak samentrekt als je schenkt, komt er ook geen lucht bij. Ook niet als 'ie al maanden open is.
En proef 'm
Goede extra vierge ruikt fris, naar gras, tomatenblad of groene appel. Een bittere smaak en een peperige prik achter in je keel zijn een goed teken. Ruikt je olie naar oude noten, waskrijtjes of muf? Dan is het mis.
Waarom ik dit deel
Olivar House verkoopt olijfolie van één landgoed: De Rustica in de Klein Karoo, Zuid-Afrika. Onze Chef's Reserve zit in een bag-in-box. Daar hebben wij bewust voor gekozen, om precies de redenen hierboven.
Maar je hoeft niet bij ons te kopen om betere olijfolie te vinden. Neem deze drie punten mee naar de winkel. Dan sta je al sterker dan de meeste mensen voor het olijfolieschap.
Ken jij iemand die vaak olijfolie koopt? Stuur dit artikel door.
Bron: Keuringsdienst van Waarde (KRO-NCRV), Keuringsdienst van waarde test 27 flessen extra vierge olijfolie, 9 oktober 2026. Bekijk de uitzending op NPO Start.